به گزارش روابط عمومی ستاد امر به معروف و نهی از منکر نشست تخصصی جمعیت و فرزند آوری و تجلیل از فعالان در حوزه جنگ و دفاع مقدس از طرف امور بانوان و خانواده ستاد استان در دفتر نماینده ولی فقیه و با حضور حضرت آیت الله حسینی نماینده محترم ولی فقیه و مدیر کل صدا و سیما و مدیر کل سازمان تبلیغات و معاونت فرهنگی دفتر نماینده ولی فقیه در استان و با هدف بررسی چالش ها و رسیدگی به شرایط کنونی برگزار شد.

آیت‌الله سید نصیر حسینی در این نشست با تأکید بر اهمیت استراتژیک نیروی انسانی کارآمد برای پیشرفت کشور، تصریح کرد: موضوع جمعیت یکی از حیاتی‌ترین مسائل راهبردی کشور است و بی‌توجهی به آن، آینده ایران اسلامی را با چالش‌های جدی مواجه خواهد کرد.

وی افزود: جامعه‌ای که از نیروی انسانی متعهد، جوان و کارآمد برخوردار باشد، مسیر پیشرفت و توسعه را با شتاب بیشتری طی می‌کند؛ لذا باید با اصلاح سبک زندگی، از این سرمایه عظیم محافظت کرد.

امام‌جمعه یاسوج در بخش دیگری از سخنان خود به ریشه‌های کاهش زاد و ولد اشاره کرد و گفت: متأسفانه امروزه بخش زیادی از عمر جوانان صرف آموزش‌های صرفاً نظری می‌شود و در نهایت نیز برای ورود به بازار کار با چالش مواجه هستند؛ این در حالی است که در گذشته، جوانان با مهارت‌آموزی در سنین پایین‌تر، زودتر شرایط تشکیل خانواده و استقلال را پیدا می‌کردند.

آیت‌الله حسینی با انتقاد از گرایش برخی خانواده‌ها به پدیده تک‌فرزندی، این الگو را تهدیدی برای پویایی و سلامت جامعه در آینده دانست و تأکید کرد: لازم است با فرهنگ‌سازی صحیح و تبیین دقیق آسیب‌های این پدیده، نگاه خانواده‌ها به موضوع فرزندآوری اصلاح و تقویت شود.

در ابتدای این نشست سرکار خانم توحیدی مشاور دبیر و امور زنان و خانواده ستاد ضمن تجلیل از بانوان حاضر گفت: در سپهر اندیشه‌ی اسلامی و انقلابی ما، مسئولیت‌پذیری اجتماعی مرزی نمی‌شناسد. امروز ما در جایگاهی ایستاده‌ایم که باید میان دو سنگرِ حیاتی پیوند برقرار کنیم؛ دو سنگری که هر دو ریشه در مطالبات بنیادین امامان ما و نیازهای استراتژیک جامعه دارند.

وی گفت: نخستین عرصه‌ای که امروز هویت و آینده‌ی ملت ما را هدف قرار داده، چالش پیر شدن جمعیت است. صیانت از جوانیِ جمعیت و تشویق به فرزندآوری، دیگر تنها یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه یک «جهادِ بقا» است. ما معتقدیم تضمین آینده ایران عزیز و عبور از بحران جمعیت، جهادی است که بر عهده هر دلسوزی است که به پایداری این سرزمین می‌اندیشد. این مسیر، پاسخی آگاهانه به مطالبه‌ی رهبران دینی ما برای حفظ قدرت و نشاط امت اسلام است.

توحیدی در ادامه گفت: در امتداد این نگاه مسئولانه، شاهد حماسه‌آفرینیِ عزیزانی هستیم که در مواکب رمضانی، واژه‌ی «خدمت» را بازتعریف کردند. خدمت‌رسانی بی‌وقفه و ایثارگری مخلصانه در روزهای پربرکت ماه رمضان، آن هم در میانه سختی‌ها و نبردهای جاری، نشان داد که ایمان واقعی در صحنه‌ی عمل پدیدار می‌شود. مواکب، تنها ایستگاه‌های پذیرایی نیستند، بلکه کانون‌های جوشانِ معرفت و ایثارند.

وی گفت: به عنوان خدمتگزار شما، بر خود لازم می‌دانم از پیش‌قراولان این دو جبهه، به‌ویژه عزیزانِ مخلص در مواکب تجلیل نمایم. ما به خوبی آگاهیم که حجم ایثار و زحمات شبانه‌روزی شما با هیچ ترازوی مادی و مال و منال دنیوی قابل سنجش نیست. اجر شما در قلمرویی فراتر از زمان و مکان، در پیشگاه الهی محفوظ است و همان‌گونه که برای بقای نسل این ملت مجاهدت می‌کنید، شکوه معنوی این خدمات نیز جاودانه خواهد ماند

امید است که با تداوم این مسیر، یعنی همت در جوانی جمعیت و استقامت در خدمت مخلصانه بتوانیم بار امانتی که بر دوش داریم را به سرمنزل مقصود برسانیم.

حجت الاسلام پیش قدم دبیر ستاد استان در ادامه به بررسی ریشه‌ها و چالش‌های پیشِ رو با پرسش چرا از فرزندآوری هراس داریم، پرداخت گفت: چالش‌های فرزندآوری در عصر حاضر، از لایه‌های ذهنی و فرهنگی آغاز شده و به لایه‌های اقتصادی ختم می‌شود. و لذا ما با سه مانع اصلی روبرو هستیم:

اولا: تقابل «ریاضت اقتصادی» با «توکل معنوی» (تغییر ذائقه فرهنگی):

بزرگترین پاسخ و مانعی که نسل جدید در برابر فرزندآوری برمی‌چیند، این جمله است: «مگه شرایط را نمی‌بینی؟ وضعیت اقتصادی جوری است که اصلاً نمی‌شود بچه داشت!» در اینجا یک شکاف عمیق میان «باورهای سنتی دینی» و «واقعیت‌های ملموس» ایجاد شده است. در حالی که در نگاه دینی، مفهوم «رزق و توکل» حرف اول را می‌زند، اما ذائقه فرهنگی جدید، امنیت را تنها در «انباشت سرمایه و کنترل شرایط اقتصادی» می‌بیند. این انتقال از «توکل» به «ترس از کمبود»، موتور محرک اصلی کاهش فرزندآوری شده است.

دوما: پارادایم «کیفیت به جای کمیت» و اضطرابِ امکانات:

ذهنیت جدید این است که: «به جای اینکه چندتا فرزند داشته باشیم، بهتر است یکی داشته باشیم که بتوانیم به خوبی تربیت کنیم و امکاناتش را فراهم کنیم.» این نگاه، اگرچه در ظاهر عقلانی به نظر می‌رسد، اما در واقع با یک «اضطرابِ امکانات» گره خورده است. ترس از اینکه نتوانیم سطح زندگیِ خاصی را برای فرزند فراهم کنیم، باعث شده است که والدگری از یک «مسئولیت تربیتی» به یک «مسئولیت تأمین رفاهی سنگین» تبدیل شود.

سوما: عدم همخوانی و تضاد در تصمیم‌گیری زوجین:

یکی از چالش‌های ساختاری در داخل خانواده، عدم همسویی میان زن و مرد در بحث فرزندآوری است. گاهی یکی از زوجین آمادگی دارد و دیگری نه؛ یا یکی به دلیل ملاحظات اقتصادی و دیگری به دلیل ملاحظات تربیتی مخالفت می‌کند. این عدم توافق، می‌تواند به از هم گسیختگی یا سکونِ رابطه در دوران جوانی منجر شود.

پیش قدم در بخش دیگری از صخبت های خود به پیامدها و آثار (اگر فرزند نیاوریم، چه می‌شود، پرداخت و گفت: آثار کاهش جمعیت، پیش از آنکه در سطح کلانِ جامعه (نیروی کار و اقتصاد) خود را نشان دهد، ابتدا در تار و پود «خانواده» و «فرد» نفوذ می‌کند و چالش هایی را به همراه دارد.

اولا: بحرانِ مراقبت در دوران پیری (تک‌فرزندی و تنهایی):

یکی از دردناک‌ترین پیامدهای تک‌فرزندی یا کم‌فرزندی، ایجاد آسیب‌پذیری در دوران کهولت است. مراقبت از والدین در دوران پیری، نیازمند تداومِ حضور و حمایت فرزندان است. با کاهش تعداد فرزندان، بار مراقبتی سنگین شده و احتمالِ «تنهاییِ مطلقِ سالمندان» افزایش می‌یابد. در واقع، با کم کردن فرزند، ما در حال حذف کردنِ «شبکه حمایتیِ» خودمان در آینده هستیم.

دوما: خلع عاطفی و جایگزینی هویت (خطر فضای مجازی):

وقتی خانواده به دلیل کم‌فرزندی یا عدم تعامل، از مرکزیت زندگی فاصله می‌گیرد، یک «خلع عاطفی» در فرزند ایجاد می‌شود. این خلاء، در دنیای امروز توسط «فضای مجازی» و «دوستانِ هم‌سن» پر می‌شود. این جایگزینی، نه تنها نیازهای عاطفی را تامین نمی‌کند، بلکه اگر بدون مراقبت باشد آسیبهایی را به همراه دارد.

دکتر زاده باقری، استاد و پژوهشگر حوزه روانشناسی اسلامی، با ارائه آماری تکان‌دهنده به مقایسه وضعیت تراکم جمعیتی ایران با سایر کشورهای جهان پرداخت و تصریح کرد: «در حالی که ایران با وسعت ۱ میلیون و ۶۴۸ هزار کیلومتر مربع، به اندازه ده کشور اروپایی مانند سوئد، فنلاند، نروژ، سوئیس و بلژیک وسعت دارد، اما از نظر تراکم جمعیتی در وضعیتی بسیار فقیرانه به سر می‌برد».

وی با اشاره به اینکه تراکم جمعیت در ایران تنها ۵۵ نفر در هر کیلومتر مربع است، این رقم را با کشورهای دیگر مقایسه کرد و افزود: «این عدد در مقایسه با بنگلادش با ۱۱۰۰ نفر، سنگاپور با ۸۸۲۵ نفر، هند با ۴۳۵ نفر و حتی پاکستان با ۳۰۲ نفر در هر کیلومتر مربع، نشان‌دهنده ظرفیت خالی و عظیم سرزمینی ماست که نیازمند جمعیت جوان و پویا برای آبادانی و پیشرفت است».

این استاد دانشگاه با بیان اینکه ایران ۲ درصد از کل معادن جهان را در اختیار دارد و از نظر منابع نفت و گاز در رتبه‌های برتر جهانی قرار دارد، خاطرنشان ساخت: «ما یک‌صدم جمعیت جهان را داریم در حالی که سهم ما از خشکی‌های کره زمین بسیار بیشتر است. این عدم توازن، یک ضعف استراتژیک محسوب می‌شود که باید با سیاست‌های فرزندآوری جبران گردد».

در ادامه دکتر زاده باقری با اشاره به دشمنی‌های منطقه‌ای و جهانی علیه ایران اظهار داشت: «دشمنان ما، از جمله آمریکا که هزاران کیلومتر دورتر در منطقه ما حضور نظامی دارد، و تفکرات استعماری مانند وهابیت که توسط انگلیس برای ایجاد تفرقه مذهبی ساخته شده، همواره به دنبال تضعیف و تکه‌تکه کردن ایران بوده‌اند».

وی تأکید کرد: «کشوری با جمعیت بالا، از اقتدار و بازدارندگی بیشتری برخوردار است. هند با جمعیت نزدیک به یک میلیارد و هفتصد میلیون نفر، علی‌رغم فقر گسترده در بخش‌هایی از جامعه، به یک قدرت جهانی تبدیل شده که کسی جرأت تعرض به آن را ندارد. جمعیت بیشتر به معنای خلاقیت، نوآوری و نیروی کار بیشتر در عرصه‌های صنعت، معدن و کشاورزی است».

وی در ادامه گفت: «در حالی که خانواده‌های متمول و برخوردار به یک یا دو فرزند اکتفا می‌کنند، اما مشکلات اقتصادی به عنوان بهانه اصلی برای عدم فرزندآوری از سوی برخی اقشار مطرح می‌شود. این نشان می‌دهد که مسئله فراتر از اقتصاد و ریشه در تغییرات فرهنگی و سبک زندگی دارد».

دولت موظف به ایجاد رفاه و آسایش است، اما تجربه جهانی و داخلی نشان داده که با افزایش رفاه، میل به فرزندآوری و پذیرش مسئولیت‌های آن کاهش می‌یابد. این یک تناقض جدی است که باید برای آن راه‌حل فرهنگی پیدا کنیم

دکتر گنجی‌، مدیر کل صداوسیمای استان، سخنران دیگر این نشست، با تأکید بر قدرت ملی به عنوان عامل تأثیرگذاری در مناسبات جهانی، به تجربه چین اشاره کرد و گفت: «چین با تکیه بر جمعیت عظیم خود و مدیریت صحیح، توانست از یک کشور با اقتصاد رده بیستم جهان به یک رقیب جدی برای آمریکا تبدیل شود و حتی به صادرکننده محصولات کشاورزی بدل گردد. این نشان‌دهنده قدرت یک جمعیت مدیریت‌شده است».

وی نقش مادران را در جامعه نقشی بی‌بدیل توصیف کرد و افزود: «مادران، مدیران و مربیان اصلی جامعه هستند. اولین گام‌های فکری، فرهنگی و تربیتی هر انسانی توسط مادر برداشته می‌شود و مدیران کشور نیز تربیت‌یافته همین مادران هستند. هر تحول اجتماعی موفقی در گرو همراهی و پیشگامی زنان و مادران بوده است».

این مسئول رسانه‌ای همچنین بر لزوم تقویت «عرق ملی و میهنی» تأکید کرد و گفت: «باید با تکیه بر مفاخر تاریخی خود از کوروش و داریوش تا قهرمانان معاصر، حس وحدت و پیوستگی ملی را تقویت کنیم. هرچه این هویت ملی قدرتمندتر باشد، جامعه در برابر چالش‌ها مقاوم‌تر خواهد بود». وی در پایان آمادگی کامل صداوسیما را برای تولید برنامه‌های جدید و مؤثر در حوزه خانواده و جمعیت با همکاری نخبگان و کارشناسان اعلام نمود.

در بخش پایانی، سرکار خانم دکتر یعقوبیان، مدرس دانشگاه علوم پزشکی، با اشاره به فرمایشات رهبران انقلاب گفت: گام اول برای حل این بحران را اجرای فریضه «جهاد تبیین» است و از همه نخبگان و افسران جنگ نرم میخواهیم تا با آگاهی‌بخشی و روشنگری، جامعه را به سمت آینده‌ای روشن با نسلی جوان، پویا و قدرتمند هدایت کنند.

در پایان این نشست از بانوان فعال در حوزه جمعیت و فرزند آوری و فعالان مواکب جنگ رمضان تجلیل شد.