به گزارش روابط عمومی ستاد امر به معروف و نهی از منکر خراسان رضوی؛ در آن روز شمار زیادی از مردم مسلمان کشورمان در اعتراض به فرمان کشف حجاب از سوی رضاشاه در مسجد گوهرشاد به اعتراض پرداختند و جلادان رژیم پهلوی، حاضران در این جمع را به گلوله بستند وعده فراوانی در این هجوم مزدوران رژیم مخلوع، به فیض شهادت نائل شدند. به دنبال این اتفاق در تقویم کشورمان ۲۱ تیرماه به نام روز حجاب و عفاف نامگذاری شده است.

در کتاب تاریخ معاصر ایران از دیدگاه امام خمینی (س) که به همت موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) چاپ وتوزیع شده درخصوص این واقعه چنین آمده است: رضاخان در سال ۱۳۱۴ ه. ش. فرمان کشف حجاب داد و فرمان وی خشم شدید ملت و اعتراض روحانیون را برانگیخت. آیت الله حاج آقا حسین قمی به حال اعتراض از مشهد به تهران آمد و در جوار حرم حضرت عبدالعظیم منزل کرد.

مردم به محض آگاهی از ورود ایشان، از محلات مختلف تهران به سمت حرم حضرت عبدالعظیم شتافتند. اجتماع مردم رضاخان را هراسان کرد و دستور داد که از ورود مردم به حرم جلوگیری کنند و آنجا را به محاصرۀ خود درآورند. خبر محاصره جایگاه آیت الله قمی به مشهد رسید و مردم اجتماع عظیمی در صحن نو حضرت رضا(ع) برپا نمودند که بلافاصله دستور رسید مردم را در صحن به گلوله ببندند. 

پس از این واقعه، بهلول، واعظ معروف خراسان، از مردم داغدار خواست که در مسجد گوهرشاد جمع شوند. چون خبر این اجتماع بزرگ در شب یکشنبه ۲۱ تیرماه ۱۳۱۴ به رضاخان رسید، به مأموران خود دستور داد به هیچ کس رحم نکنند و مردم را با آتش مسلسل متفرق کنند. مأموران بر روی اجتماع عظیم مردم در مسجد گوهرشاد در حالی که به دعا و مناجات مشغول بودند، آتش گشودند و بی رحمانه پیکر شهدا و حتی مجروحان را در کامیونها ریخته به بیرون شهر بردند و دسته دسته در خندقی دفن کردند.

حضرت امام خمینی (س) نیز بارها در سخنانشان به استبداد و ظلم رضا شاه و کشتار مسجد گوهرشاد اشاره کردند که مجموعه آنها در کتاب صحیه امام منتشر شده است.

قیام ۲۱ تیر ۱۳۱۴ هجری شمسی (۱۲ ژوئیه ۱۹۳۵ میلادی) که به “قیام گوهرشاد” نیز مشهور است، یکی از نقاط عطف مهم در تاریخ معاصر ایران و واکنشی مستقیم به سیاست‌های فرهنگی و مذهبی دولت وقت، به‌ویژه رضاخان پهلوی، بود.

زمینه‌ها و دلایل قیام:

سیاست‌های اسلام‌زدایی و عرفی‌سازی: رضاخان از ابتدای دوران پادشاهی خود، سیاست‌های گسترده‌ای را برای مدرن‌سازی و غربی‌سازی ایران در پیش گرفت. این سیاست‌ها شامل محدود کردن نفوذ روحانیون، تغییر لباس و پوشش مردم، و تعطیلی برخی نهادهای مذهبی بود.

کشف حجاب: یکی از جنجالی‌ترین اقدامات رضاخان، فرمان کشف حجاب اجباری در سال ۱۳۱۴ بود. این فرمان که در راستای سیاست‌های عرفی‌سازی و با هدف حذف نمادهای مذهبی از جامعه صورت گرفت، با مقاومت شدید مردم، به‌ویژه زنان متدین، روبرو شد.

مخالفت با اصلاحات نظام قضایی و آموزشی: برخی اصلاحات در نظام قضایی و آموزشی که به نظر می‌رسید نفوذ روحانیت را کاهش می‌دهد، نیز بر نارضایتی‌ها افزود.

نقش روحانیون: علمای مشهد و سایر شهرهای مذهبی نسبت به این سیاست‌ها اعتراض کرده و مردم را به مقاومت دعوت کردند. آیت‌الله حاج آقا حسین قمی از جمله علمای برجسته بود که در اعتراض به کشف حجاب به قم تبعید شد.

وقایع ۲۱ تیر ۱۳۱۴:

در روز ۲۱ تیر ۱۳۱۴، مردم مشهد در اعتراض به سیاست‌های رضاخان، به‌ویژه کشف حجاب و تبعید علمای مذهبی، در مسجد گوهرشاد تجمع کردند. این تجمع که با حضور گسترده مردم، از جمله زنان و روحانیون همراه بود، به یک اعتراض سراسری تبدیل شد. معترضان خواستار لغو فرمان کشف حجاب و بازگشت به ارزش‌های اسلامی بودند.

سرکوب قیام:

نیروهای دولتی به فرماندهی شخص رضاخان، با شدیدترین خشونت به معترضان در مسجد گوهرشاد حمله کردند. در این حمله که با استفاده از توپ و مسلسل صورت گرفت، تعداد زیادی از مردم بی‌دفاع به خاک و خون کشیده شدند. آمار دقیقی از تعداد کشته‌شدگان در دست نیست، اما تخمین زده می‌شود که صدها نفر در این واقعه جان باختند و هزاران نفر مجروح و دستگیر شدند.

پیامدها:

سرکوب و ارعاب: قیام گوهرشاد با سرکوب وحشیانه، ارعاب و دستگیری گسترده، تا مدتی اعتراضات مردمی را خاموش کرد.

تقویت سیاست‌های رضاخانی: حکومت رضاخان با این اقدام، اراده خود را برای اجرای سیاست‌های مورد نظرش نشان داد و فضایی از ترس حاکم کرد.

تأثیر بر تاریخ معاصر: قیام گوهرشاد به نمادی از مقاومت مردم ایران در برابر سیاست‌های ضد مذهبی تبدیل شد و تأثیر عمیقی بر جنبش‌های مذهبی و سیاسی بعدی در ایران گذاشت. این واقعه به عنوان یکی از نقاط تاریک تاریخ حکومت پهلوی اول در حافظه تاریخی مردم ایران ثبت شده است.

انتهای پیام/